violets have grown

among the ruins

of my burned house

Yagi Shokyu-ni (1713-1781)

ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਉੱਗੀਆਂ

ਮੇਰੇ ਜਲ਼ੇ ਘਰ ਦੇ

ਖੰਡਰ ਵਿਚ

ਯਾਗੀ ਸ਼ੋਕੀਯੂ-ਨੀ (1713-1781)

ਅਨੁਵਾਦ: ਅਮਰਜੀਤ ਸਾਥੀ

ਫੇਸਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਇਸ ਹਾਇਕੂ ਵਾਰੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ:

je istrah likhiye…
ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੇ
ਜਲੇ ਖੰਡਰ ਵਿਚ !

Amarjit Sathi/ਅਮਰਜੀਤ ਸਾਥੀ

ਅਰਵਿੰਦਰ ਜੀ
ਬੜਾ ਹੀ ਸੂਖਮ ਨੁਕਤਾ ਫੜਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਵੀ ਇਹ ਹਾਇਕੂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ‘ਜਲ਼ੇ ਖੰਡਰ ਵਿਚ’ ਸ਼ਬਦ ‘ਜਲ਼ੇ’ ਖੰਡਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਜਲ਼ੇ ਘਰ’ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ‘ਜਲ਼ੇ’ ਘਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਘਰ ਜਲ਼ਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ‘ਮੇਰੇ ਜਲ਼ੇ ਘਰ ਦੇ’ ਠੀਕ ਲਗਦਾ ਹੈ।…
ਇਕ ਮਿਸਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ:
ਬੱਚੇ ਖੇਡ ਰਹੇ
ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਘਰ ਦੇ
ਪਿਛਵਾੜੇ ਵਿਚ
ਜਾਂ
ਬੱਚੇ ਖੇਡ ਰਹੇ
ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੇ
ਵੱਡੇ ਪਿਛਵਾੜੇ ਵਿਚ
ਪਹਿਲੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਘਰ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਿਛਵਾੜਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।
 

بنفشہ اگیاں
میرے جلے گھر دے
کھنڈر وچ

یاگی شوکییو-نیکییو 1713-1781

انوواد: امرجیت ساتھی

پھیسبکّ ‘تے اس ہائکو وارے ایہہ وچار وٹاندرا ہویا ہے:

Arvinder Kaur/اروندر کور
je istrah likhiye…
میرے گھر دے
جلے کھنڈر وچ !
Amarjit Sathi/امرجیت ساتھی
اروندر جی
بڑا ہی سوخم نقطہ پھڑیا ہے۔ اس طرحاں وی ایہہ ہائکو لکھیا جا سکدا ہے۔ پر ‘جلے کھنڈر وچ’ شبد ‘جلے’ کھنڈر دا وشیشن بن جاندا ہے اتے ‘جلے گھر’ وچ شبد ‘جلے’ گھر دا وشیشن ہے۔ کیونکہ گھر جلیا ہے اس لئی مینوں ‘میرے جلے گھر دے’ ٹھیک لگدا ہے۔…
اک مثال لیندے ہاں:
بچے کھیڈ رہے
میرے وڈے گھر دے
پچھواڑے وچ
جاں
بچے کھیڈ رہے
میرے گھر دے
وڈے پچھواڑے وچ
پہلے روپ وچ گھر وڈا ہے اتے دوجے روپ وچ پچھواڑا وڈا ہے۔ ایہہ میرا وچار ہے۔